DO`STLARGA ULASHING:
💍 ZARGARLAR UCHUN TO‘LIQ QO‘LLANMA: ERITISHDA PROBANI QANDAY USHLASH KERAK?
Zargarlik buyumni eritishda probaning tushib ketishi ko‘pincha qotishmadagi qo‘shimcha metallarning kamayishi bilan bog‘liq. Ayniqsa rux va mis yo‘qolsa, rang o‘zgaradi, metall qattiqlashadi va ishlov yomonlashadi.
Quyidagi ma’lumotlar ustaxonada oson tushuniladigan va muammo keltirmaydigan amaliy tajribalar asosida berilgan.
—
🔥 ERITISHDA QAYSI METALL KAMAYADI?
Ko‘p kamayadiganlar:
• Rux (Zn) — eng tez uchadi
• Mis (Cu) — yuqori haroratda qisman kamayadi
• Kadmiy (Cd) — eski pripoyda bo‘lsa tez yo‘qoladi
Kam o‘zgaradiganlar:
• Kumush (Ag) — asosan saqlanadi
• Oltin (Au) — deyarli uchmaydi
❗ Oltin umuman uchmaydimi?
Oddiy zargarlik eritish haroratida oltin uchmaydi.
Lekin quyidagi holatlarda juda kichik miqdor yo‘qolishi mumkin:
• juda yuqori haroratda (1700°C dan yuqori)
• kuchli kislorodli olovda
• metall uzoq vaqt eritilib ushlab turilganda
Amaliy ustaxonada bu kam uchraydi, lekin nazorat qilinmasa oltin ham sekin kamayadi. Asosiy yo‘qotish baribir rux va mis hisobiga bo‘ladi.
—
🌡 METALLARNING ERISH HARORATI
• Oltin — 1064°C
• Kumush — 962°C
• Mis — 1085°C
• Rux — 419°C
• Kadmiy — 321°C
Rux past haroratda erib bug‘lanadi, shuning uchun eritishda birinchi bo‘lib kamayadi.
—
📊 585 PROBA UCHUN KLASSIK TARKIB
• Oltin — 58.5%
• Mis — 28–30%
• Kumush — 10–12%
• Rux — 1–2%
Shu balans:
— rangni ushlab turadi
— metallni yumshoq qiladi
— probani saqlaydi
—
⚖️ ERITILGANDAN KEYIN PROBANI USHLASH
Bitta aniq gramm yo‘q. Hammasi lom tarkibi va pripoyga bog‘liq.
Amaliy xavfsiz diapazon (100 g eritma uchun):
• Mis — 0.3 – 1.2 g
• Kumush — 0.2 – 0.8 g
• Rux — 0.2 – 0.5 g (eritish oxirida qo‘shiladi)
Bu probani tushirmaydigan o‘rtacha balans.
—
📌 QACHON KAM QO‘SHILADI?
Agar:
• yangi qotishma bo‘lsa
• bir marta eritilgan buyum bo‘lsa
• pripoy kam bo‘lsa
yetarli:
• mis — 0.10–0.30 g
• kumush — 0.10–0.20 g
• rux — 0.10–0.20 g
—
📌 QACHON KO‘PROQ QO‘SHILADI?
Agar:
• lom ko‘p marta eritilgan bo‘lsa
• rang ochib ketgan bo‘lsa
• pripoy aralash ko‘p bo‘lsa
unda:
• mis — 0.8–1.5 g
• kumush — 0.5–1 g
• rux — 0.3–0.5 g
—
🔥 ERITISH QOIDALARI (PROBANI USHLASH UCHUN)
• Haroratni oshirib yubormaslik
• Flyus (boraks) ishlatish
• Ochiq olovda uzoq ushlab turmaslik
• Bir qotishmani qayta-qayta eritmaslik
• Pripoy borligini hisobga olish
• Ruxni doim oxirida qo‘shish
Shunda:
— proba tushmaydi
— rang o‘zgarmaydi
— metall yumshoqligi saqlanadi
—
❌ ENG KO‘P SABAB BO‘LADIGAN XATOLAR
• Eritib, hech narsa qo‘shmay quyish
• Ruxni boshida qo‘shish
• Haroratni ortiqcha oshirish
• Aralash lomni analizsiz ishlatish
Natija:
— proba tushadi
— rang xiralashadi
— metall qattiqlashadi
—
📌 MUHIM QOIDA
Proba oltinning o‘zi bilan emas, qotishmadagi mis, kumush va rux balansiga bog‘liq.
Har eritishda shu balans tiklanmasa, proba ushlanmaydi.
—
🔔 Zargarlarga kerakli real ma’lumotlar:
@bugun_narxi
🌐 [www.savol-javob.com](http://www.savol-javob.com)
📸 Instagram: bugun.narxi