Блог

Om qonuni ta’rifi

Om qonuni elektr zanjiridagi tok kuchi, kuchlanish va qarshilik orasidagi bog‘lanishni ifodalaydi.

📌 Qonun mazmuni:

O‘tkazgichdagi tok kuchi unga berilgan kuchlanishga to‘g‘ri, qarshiligiga esa teskari proporsional.

Om qonunining formulasi

Asosiy formula:

I=URI = \frac{U}{R}I=RU​

Bu yerda:

• I — tok kuchi (Amper, A)

• U — kuchlanish (Volt, V)

• R — qarshilik (Om, Ω)

Om qonunining uchburchagi (yodlash uchun)

Agar formulani eslab qolish qiyin bo‘lsa, uchburchak usuli yordam beradi:

• Yuqorida — U

• Pastda — I va R

Qaysi kattalikni topsang, qolgan ikkitasi bilan hisoblab olasan.

Om qonuni qachon ishlaydi?

Om qonuni:

• Metall o‘tkazgichlarda

• Doimiy tok zanjirlarida

• Harorat o‘zgarmaganda

📌 Lampochka qiziganda biroz og‘ish bo‘lishi mumkin (yuqori sinflarda o‘rganiladi).

Amaliy misollar

1-misol:
U = 12 V, R = 6 Ω

I=126=2AI = \frac{12}{6} = 2AI=612​=2A

2-misol:
I = 0.5 A, R = 20 Ω

$$U=I\cdot R=10V$$

Tok kuchiga nimalar ta’sir qiladi?

Tok kuchi:

1. Kuchlanish oshsa — ortadi

2. Qarshilik oshsa — kamayadi

Masalan:

• Ingichka sim → katta qarshilik

• Qalin sim → kichik qarshilik

Kundalik hayotdan misollar

Om qonuni quyilarda ishlaydi:

• 🔌 Rozetkadagi qurilmalar

• 💡 Lampochkalar

• 📱 Zaryadlovchi qurilmalar

• 🖥️ Kompyuter va televizorlar

📌 Qurilma yonib ketmasligi uchun qarshilik muhim rol o‘ynaydi.

8-sinf uchun muhim tushunchalar jadvali

Ko‘p uchraydigan xatolar

❌ Formulani noto‘g‘ri qo‘llash
❌ Birliklarni adashtirish
❌ Milliampeni amperga o‘tkazmaslik

📌 1 A = 1000 mA ekanini unutmang!

Xulosa

✅ Om qonuni — elektr zanjirining asosiy qonuni
✅ Hisoblash masalalarining markazida turadi
✅ 8–11 sinflarda doim uchraydi