Bizning xulqimiz yoxud Yaxshi odob haqida

DO`STLARGA ULASHING:

Kelajak soati mavuzi «Bizning xulqimiz » mavzusida insho.

Bizning xulqimiz insho.

Har bir jamiyatning asosiy qiyofasi — uning odobi, xulqi va madaniyati. Yaxshi odob — bu nafaqat so‘z va harakat, balki qalbning go‘zalligi hamdir. Bizning xulqimiz boshqalar bilan munosabatimizni belgilaydi: qanday munosabatda bo‘lishimiz, qanday gapirishimiz va qanday harakat qilishimiz — bularning barchasi odobimiz orqali namoyon bo‘ladi.

Xulq va odob nima?

Xulq — insonning boshqalar bilan munosabatdagi odatlari, odobi esa bu odatlarning yaxshisi: hurmat qilish, halollik, mehr-shafqat, yordamga tayyorlik. Yaxshi odob insonni do‘st qiladi, unga ishonch beradi va jamiyatda obro‘ olib keladi.

Yaxshi odobning ahamiyati.

1. Oilada: ota-ona va qarindoshlarni hurmat qilish oilani mustahkamlaydi.

2. Maktabda: o‘qituvchi va sinfdoshlar bilan yaxshi munosabat o‘rganishni osonlashtiradi.

3. Jamiyatda: madaniyatli, odobli odam boshqalar tomonidan hurmat qilinadi va undan yordam so‘rashadi.

4. Shaxsiy taraqqiyot: odob bilan gaplashish, tartib-intizom sizga kelajakda ish topishda, do‘st orttirishda yordam beradi.

5. Yaxshi odob misollari (kundalik hayot).

   • Salomlashish: uyga kirganda yoki ko‘chada kattalarga uchraganda “Assalomu alaykum” demoq.

   • Rahmat va iltimos: kimdir yordam qilsa “rahmat”, nimadir so‘raganda “iltimos” deb so‘rash.

   • Kechirim so‘rash: xato qilinsa “kechirasiz” deb aytish.

   • Eshitish: boshqalarni so‘zini tugaguncha tinglash, gapni kesmaslik.

   • Tozalik: atrofni toza saqlash, maktabda ham uyda ham tartibga rioya qilish.

   • Halollik: o‘z xatolaringni tan olish, o‘g‘irlamaslik, aldashmaslik.

   • Yordam: kimga yordam kerak bo‘lsa, imkon qadar yordam berish (masalan: kitobni tutib berish, vazifani tushuntirish).

   Qanday qilib yaxshi odobni rivojlantirish mumkin?

   1. Oila namunasi: ota-onalar va katta akalar-ukalar yaxshi misol bo‘lishi kerak. Bolalar kattalarni kuzatib o‘rganadi.

   2. Doimiy mashq: har kuni bir yaxshilik qilish (masalan, kiryib chiqishda hisobni yengillik bilan bo‘lishish).

   3. Kitob o‘qish: adabiyot va ertaklar orqali axloqiy darslar olish.

   4. O‘yin va rolli o‘qish: maktabda rolli o‘yinlar orqali muomala qilish qoidalarini mashq qilish.

   5. Maqsad qo‘yish: har haftada “men bugun 3 ta yaxshi odob ko‘rsataman” kabi kichik maqsadlar qo‘yish.

   Oddiy so‘zlar va iboralar (amaliy).

   • “Assalomu alaykum” — salomlashishda.

   • “Iltimos” — biror narsa so‘rashda.

   • “Rahmat” — minnatdorlik bildirganda.

   • “Kechirasiz” — xato uchun uzr so‘rashda.

   • “Marhamat” — kimnidir taklif qilishda yoki o‘tkazishda.

   Misol vaziyat:
   Sinfdagi do‘stingiz kitobini yiqitib yubordi — siz: “Kechirasiz, men sizning kitobingizni tiklayman yoki o‘rniga yangi kitob olib beraman.” Bu — odob va mas’uliyatli munosabat.

   Yaxshi odobning foydalari.

   • Boshqalar bilan mustahkam do‘stlik o‘rnatiladi.

   • O‘qituvchilar va ota-onalar sizni hurmat qiladi.

   • Kelajakda yaxshi ish topish va jamiyatda obro‘ qozonish osonlashadi.

   • O‘z-o‘ziga ishonch ortadi va ichki tinchlik paydo bo‘ladi.

   Amaliy mashqlar (o‘quvchilar uchun).

   1. Haftada kamida bir marta uyda kattalarga kichik yordam ko‘rsatish (idish yuvish, kiyim yig‘ish).

   2. Maktabda har kuni yangi do‘stga tabassum qilib “Assalomu alaykum” deyish.

   3. Haftada bir marta “Rahmat” daftarini yozish — kimga nima uchun minnatdor ekanligingizni yozing.

   4. Haftalik “kechirasiz” mashqi — qaysi xatolaringiz uchun uzr so‘rashingiz kerakligini o‘ylab ko‘ring va amalga oshiring.

   Xulosa.

   Yaxshi odob — bu inson qalbining chirog‘i va jamiyatning go‘zal yuzidir. Har bir o‘quvchi kichik odatlarni to‘g‘ri yo‘lga qo‘yib, mehr-muruvvat, hurmat va halollikni o‘zida shakllantirsa, nafaqat o‘zi baxtli bo‘ladi, balki o‘zi yashaydigan muhitni ham yaxshilaydi. O‘qish bilan birga, yaxshi xulqni ham asrab-avaylash — har birimizning burchimizdir.