DO`STLARGA ULASHING:
O‘zbek xalqining ma’naviy uyg‘onish tarixida Jadid bobolarimizning tutgan o‘rni beqiyosdir. Ular xalqni ilm-ma’rifatga chorladi, yangi maktablar tashkil etdi, millatning kelajagi uchun jonini fido qildi. Bugungi kunda jadidlar merosi bizni bilimli, erkin fikrlaydigan, Vatan taqdiriga befarq bo‘lmagan avlod bo‘lishga undaydi. Shuning uchun ham bu Jadid bobolarimiz faoliyatini o‘rganish juda muhimdir.
Jadid bobolarimiz insho.
Reja:
-
Jadidchilik harakati va uning tarixiy ahamiyati
-
Jadid bobolarimizning ma’rifat va taraqqiyotga qo‘shgan hissasi
-
Jadidlar merosidan ibrat olish va uni avlodlarga yetkazish.
Jadidchilik harakati va uning tarixiy ahamiyati.
XIX asr oxiri va XX asr boshlarida Turkiston jamiyati og‘ir, qoloq sharoitda yashar edi. Xalqni ilmga, ma’rifatga undaydigan zamonaviy maktablar deyarli yo‘q, dunyo taraqqiyotidan orqada qolingan edi. Ana shunday vaziyatda xalqning kelajagi uchun qayg‘urgan ma’rifatparvarlar — jadid bobolarimiz tarix sahnasiga chiqdi.
Jadid so‘zi arabcha “jadid” (جديد) so‘zidan olingan bo‘lib, yangi usul, yangi fikr, yangicha yo‘l tushunchalarini bildiradi.
Shu sababli jadidchilik harakati:
-
yangi ta’lim,
-
yangi darsliklar,
-
yangi fikrlash,
-
zamonaviy dunyoqarash
g‘oyalariga asoslangan bo‘lib, eski, samarasiz o‘qitish usullariga qarshi yangilik tarafdori bo‘lgan.
Jadidchilik harakati o‘lkada yangi fikrlar, zamonaviy ta’lim va uyg‘onish jarayonini boshlab berdi. Bu harakat orqali jamiyatda ilm o‘rganish, texnika yutuqlariga intilish va milliy o‘zlikni anglash g‘oyalari kuchaydi. Jadidlarning sa’y-harakati tufayli bizning xalqimiz o‘z kelajagi haqida o‘ylashga, yangilikka ochiq bo‘lishga odatlandi.
Jadid bobolarimizning ma’rifat va taraqqiyotga qo‘shgan hissasi.
Jadid bobolarimizning eng katta maqsadi — o‘lkani ilm va taraqqiyotga yetaklash edi. Ular birinchi bo‘lib “usuli jadid” maktablarini ochib, matematika, tarix, geografiya kabi dunyoviy fanlarni o‘qitishni yo‘lga qo‘ydilar. Bu o‘sha davr uchun juda katta yangilik edi.
Mahmudxo‘ja Behbudi “Oyna” jurnalini chiqarib, xalqni uyg‘otdi. Uning “Padarkush” dramasi o‘zbek teatrining boshlanishiga sabab bo‘ldi.
Abdulla Avloniy “Turkiy guliston yoxud axloq” asarida yoshlarni axloq, odob, ilmga chorlagan.
Munavvarqori, Fitrat, Cho‘lpon, Qodiriy, Is’hoqxon Ibrat kabi jadidlar esa darsliklar, lug‘atlar, gazetalar chiqardi, maktablar ochdi, xalqning dunyoqarashini o‘zgartirdi.
Ularning barchasining umumiy maqsadi — “Millatni uyg‘otish”, uni zulmatdan nur sari yetaklash edi.
Jadidlar merosidan ibrat olish va uni avlodlarga yetkazish.
Bugungi kunda jadid bobolarimiz qoldirgan meros biz uchun juda muhim saboqdir. Ularning sa’y-harakatlari tufayli biz mustaqil fikrli, bilimga chanqoq avlod bo‘lib voyaga yetmoqdamiz. Jadidlar hech qachon bilimsizlik, nodonlik va qoloqlikka ko‘nikmagan — ular doimo yangilik, taraqqiyot, ma’rifat tarafdori bo‘lgan.
Biz ham ularning yo‘lidan borib:
-
ko‘proq ilm olishga,
-
texnologiyalarni chuqur o‘rganishga,
-
milliy qadriyatlarimizni e’zozlashga,
-
Vatanimizni mustaqil va taraqqiy etgan mamlakat qilishga harakat qilishimiz zarur.
Shuningdek, jadidlar hayoti va asarlarini o‘rganish, ularning nomlarini maktablarda, darslarda ulug‘lash — avlodlar vorisi sifatida bizning sharafli burchimizdir.
Jadid bobolarimiz — xalqimizning ma’rifat yo‘lidagi yo‘lboshchilari, millat uyg‘onishining asoschilari. Ularning ilmga, taraqqiyotga bo‘lgan muhabbati, Vatan ravnaqi uchun qilgan xizmatlari hech qachon unutilmaydi. Biz bugungi kunda erishayotgan yutuqlarimizning ko‘pi aynan ularning boqiy g‘oyalaridan ildiz olgan.
Shu sabab, har bir yosh jadidlar merosidan saboq olib, kelajak uchun mas’uliyat bilan yashashi, ilm va tafakkurga tayanib Vatan ravnaqiga hissa qo‘shishi kerak.