DO`STLARGA ULASHING:
Jadidlar haqida to’liq ma’lumot.
Sahifamizda siz O‘zbekiston tarixida muhim o‘rin tutgan jadidlar harakati, uning yetakchi namoyandalari va ular qoldirgan boy madaniy hamda ma’rifiy meros haqida to‘liq va yangilangan ma’lumot topasiz. Jadidlar o‘z davrida xalqni ilm-ma’rifatga, taraqqiyotga, erkin fikrga chorlagan ma’rifatparvar ziyolilar edi. Ular o‘z asarlari, darsliklari, gazetalar va teatr asarlari orqali milliy uyg‘onish g‘oyalarini yoydilar. Quyida siz 2025-yil uchun yangilangan G‘ulom Zafariy, Munavvarqori Abdurashidxonov, Abdulla Qodiriy, Abdurauf Fitrat, Is’hoqxon To‘ra Ibrat, Abdulla Avloniy, Abdulhamid Cho‘lpon, Mahmudxo‘ja Behbudiy kabi mashhur jadidlar hayoti, ijodi va faoliyati haqida batafsil tanishasiz.
G‘ulom Zafariy.
Hayoti: 1887-yilda Buxoroda tug‘ilgan. U zamonaviy ta’lim olgan, arab, fors, rus tillarini mukammal bilgan. 1938-yilda qatag‘on qurboni bo‘lgan.
Ijodi: She’rlar, maqolalar, tarjimalar yozgan. “Halima” pyesasi orqali xalq orasida tanilgan.
Faoliyati: Jadid maktablarini rivojlantirishda ishtirok etgan, matbuotda faol qatnashgan va xalqni ilmga, ma’rifatga chorlagan. batafsil o’qish uchun>>>
Munavvarqori Abdurashidxonov.
Hayoti: 1878-yilda Toshkentda tug‘ilgan. 1931-yilda qatag‘on qilingan.
Ijodi: “Adibi avval”, “Adibi soniy”, “Usuli hisob”, “Tarixi islomiya” kabi darsliklar muallifi.
Faoliyati: Jadid maktablarini tashkil qilgan, “Taraqqiy” va “Shuhrat” gazetalariga asos solgan. O‘qituvchi, ma’rifatchi va xalqni o‘qishga da’vat etgan ziyoli. batafsil o’qish uchun>>>
Abdulla Qodiriy.
Hayoti: 1894-yilda Toshkentda tug‘ilgan, 1938-yilda qatag‘on qilingan.
Ijodi: “O‘tkan kunlar” va “Mehrobdan chayon” romanlari o‘zbek adabiyotining durdonalari hisoblanadi. Shuningdek, ko‘plab hikoya va publitsistik maqolalar yozgan.
Faoliyati: O‘zbek romanchiligining asoschisi, jadid adabiyotining yetakchi vakili sifatida xalq ongini uyg‘otgan.
Abdurauf Fitrat.
Hayoti: 1886-yilda Buxoroda tug‘ilgan, Istanbulda tahsil olgan. 1938-yilda qatag‘on qilingan.
Ijodi: “Munozara”, “Chin sevish”, “Sayha” kabi asarlar muallifi. Tarixiy va ilmiy tadqiqotlar yozgan.
Faoliyati: Olim, dramaturg, davlat arbobi sifatida jadidchilik g‘oyalarini rivojlantirgan. U Turkiston mustaqilligi uchun fikriy kurash olib borgan.
Is’hoqxon To‘ra Ibrat.
Hayoti: 1862-yilda Namanganda tug‘ilgan, 1937-yilda qatag‘on qilingan.
Ijodi: “Tarixi Farg‘ona” asari, lug‘atlar, tilshunoslik va tarixiy tadqiqotlar muallifi.
Faoliyati: Sayohatchi, ma’rifatparvar, jadid maktablari tashkilotchisi sifatida yoshlarni ilm va taraqqiyotga undagan.
Abdulla Avloniy.
Hayoti: 1878-yilda Toshkentda tug‘ilgan, 1934-yilda vafot etgan.
Ijodi: “Turkiy guliston yoxud axloq”, she’riy to‘plamlar va darsliklar yozgan.
Faoliyati: O‘qituvchi, shoir, ma’rifatparvar sifatida xalqni milliy g‘urur, axloq va ma’rifatga chorlagan. O‘zbek pedagogikasining asoschilaridan biri hisoblanadi.
Abdulhamid Cho‘lpon.
Hayoti: 1897-yilda Andijonda tug‘ilgan, 1938-yilda qatag‘on qilingan.
Ijodi: “Buloqlar”, “Tong sirlari” she’riy to‘plamlari, “Kecha va kunduz” romani, “Halima” hikoyasi bilan tanilgan.
Faoliyati: Shoir, yozuvchi, tarjimon sifatida jadid adabiyotining yorqin namoyandasi bo‘lgan. Uning asarlarida millat erki va ozodlik g‘oyalari aks etgan.
Mahmudxo‘ja Behbudiy.
Hayoti: 1875-yilda Samarqandda tug‘ilgan, 1919-yilda Buxoro amirligi tomonidan qatl qilingan.
Ijodi: “Padarkush” dramasini yozgan, darsliklar, maqolalar yaratgan.
Faoliyati: Jadidchilik harakatining yetakchisi, dramaturg, noshir, gazetachi va ma’rifatparvar. U “Taraqqiyparvar” g‘oyalarni xalq orasida yoygan fidoyi ziyoli edi.
Xulosa.
Jadidlar o‘zbek xalqining ma’naviy uyg‘onish davrini boshlab bergan ulug‘ siymolar edi. Ular o‘z asarlari, maktablari, teatr va matbuot orqali xalqni yangi hayot sari yetakladilar. Ularning nomi va merosi bugungi avlod uchun ham ibrat manbaidir.