Arximed kuchi nima? Hayotiy misollar bilan tushuntirish

Arximed kuchi tushunchasi

Arximed kuchi — suyuqlik yoki gaz ichiga botirilgan jismga yuqoriga yo‘nalgan ko‘taruvchi kuchdir.

Oddiy qilib aytganda:
👉 Suv ichidagi jismni yuqoriga itarib turadigan kuch — Arximed kuchi

---

Arximed kuchi qachon paydo bo‘ladi?

Agar jism:

• suvga

• yog‘ga

• havoga

botirilsa — unga albatta Arximed kuchi ta’sir qiladi.

---

Arximed kuchi formulasi

Arximed kuchi quyidagi formula bilan aniqlanadi:

FA=ρ⋅g⋅VF_A = \rho \cdot g \cdot VFA​=ρ⋅g⋅V

Bu yerda:

• FAF_AFA​ — Arximed kuchi (N)

• $\rho$ — suyuqlik zichligi (kg/m³)

• $g$ — erkin tushish tezlanishi (≈ 9.8 m/s²)

• $V$ — jism botgan qismi hajmi (m³)

---

Arximed kuchiga oddiy misol

Agar:

• jism suvga botirilsa

• suv siqib chiqarilsa

➡️ shu siqib chiqarilgan suv og‘irligiga teng kuch jismni yuqoriga ko‘taradi.

---

Nima uchun ayrim jismlar suzadi, ayrimlari cho‘kadi?

1️⃣ Jism suzadi, agar:

• Arximed kuchi og‘irlik kuchidan katta bo‘lsa

2️⃣ Jism cho‘kadi, agar:

• Arximed kuchi og‘irlik kuchidan kichik bo‘lsa

---

Hayotiy misollar

🚢 Kema suzadi — hajmi katta, zichligi kichik
🪵 Yog‘och suvda suzadi
🪨 Tosh cho‘kadi
🎈 Havo sharining ko‘tarilishi — gazdagi Arximed kuchi

---

Arximed qonuni

Arximed qonuni shunday deydi:

Suyuqlik yoki gaz ichiga botirilgan jismga
shu jism siqib chiqargan suyuqlik og‘irligiga teng
ko‘taruvchi kuch ta’sir qiladi.

---

Amaliy ahamiyati

• 🚢 Kema va qayiq yasashda

• 🛢 Suyuqlik zichligini aniqlashda

• 🎈 Aerostat va havo sharlarida

• 🧪 Fizika va kimyo tajribalarida