DO`STLARGA ULASHING:
Proportsiya nima? (Formula va misollar bilan tushunarli darslik)
📘 Tegishli sinflar:
6-sinf matematika (asosiy)
7-sinf (mustahkamlash)
8–9-sinf (takrorlash, testlar)
Proportsiya nima?
Proportsiya — ikki nisbatning o‘zaro tengligi.
Oddiy qilib aytganda:
📌 Ikki nisbat teng bo‘lsa, u proportsiya bo‘ladi.
Matematik yozilishi:
a : b = c : d
yoki
a / b = c / d
Proportsiyaning asosiy xossasi
Proportsiyada:
a × d = b × c
Bu qoida asosiy xossa deyiladi va masalalarni yechishda juda muhim.
Oddiy misol
Berilgan:
2 : 3 = 4 : x
Yechamiz:
2 × x = 3 × 4
2x = 12
x = 6
Proportsiya qayerlarda ishlatiladi?
Proportsiya:
-
matematikada
-
foiz va nisbat masalalarida
-
fizika va kimyoda
-
kundalik hayotda (retsept, masofa, vaqt)
juda ko‘p qo‘llaniladi.
📌 Shu sababli Google’da doimiy qidiriladigan mavzu.
Proportsiyaga doir masalalar
1-misol:
5 : 8 = x : 16
5 × 16 = 8 × x
80 = 8x
x = 10
2-misol:
Agar 3 ta daftar 9 000 so‘m bo‘lsa, 5 ta daftar nech pul turadi?
3 : 5 = 9 000 : x
3x = 45 000
x = 15 000 so‘m
To‘g‘ri va teskari proportsiya
🔹 To‘g‘ri proportsiya
Bitta kattalik oshsa, ikkinchisi ham oshadi.
Misol:
-
ishchilar soni ↑ → bajarilgan ish ↑
🔹 Teskari proportsiya
Bitta kattalik oshsa, ikkinchisi kamayadi.
Misol:
-
ishchilar soni ↑ → ish bajarish vaqti ↓
Eng ko‘p uchraydigan xatolar
❌ Ko‘paytirishda xatolik
❌ Nisbati noto‘g‘ri yozish
❌ To‘g‘ri va teskari proportsiyani adashtirish
Nega bu mavzu trafik olib keladi?
-
6–7-sinflar juda ko‘p qidiradi
-
Foiz va masalalar bilan bog‘liq
-
Test va imtihonlarda doim tushadi
-
“Proportsiya nima?” so‘rovi barqaror