DO`STLARGA ULASHING:
Tezlik, masofa va vaqt (Formula, misollar bilan to‘liq darslik)
📘 Tegishli sinflar:
6-sinf fizika (asosiy)
7-sinf (mustahkamlash)
8–9-sinf (takrorlash, testlar)
Tezlik nima?
Tezlik — jismning bir birlik vaqt ichida bosib o‘tgan masofasi.
Oddiy qilib aytganda:
📌 Jism qanchalik tez harakatlanayotganini tezlik ko‘rsatadi.
Tezlik mavzusi fizika fanida eng ko‘p qidiriladigan TOP mavzulardan biri.
Tezlik, masofa va vaqt formulalari
Ular o‘zaro bog‘langan bo‘lib, 3 ta asosiy formula mavjud:
1️⃣ Tezlik formulasi
v = s / t
2️⃣ Masofa formulasi
s = v × t
3️⃣ Vaqt formulasi
t = s / v
Bu yerda:
-
v — tezlik
-
s — masofa
-
t — vaqt
📌 Tezlik o‘lchov birligi: m/s yoki km/soat
Tezlikka oddiy misol
Agar:
-
masofa = 120 km
-
vaqt = 2 soat
bo‘lsa:
v = 120 / 2 = 60 km/soat
Masofani topishga misol
Agar:
-
tezlik = 5 m/s
-
vaqt = 10 s
bo‘lsa:
s = 5 × 10 = 50 m
Vaqtni topishga misol
Agar:
-
masofa = 300 km
-
tezlik = 75 km/soat
bo‘lsa:
t = 300 / 75 = 4 soat
Tezlikka doir eng ko‘p uchraydigan masalalar
1-misol:
Mashina 90 km/soat tezlik bilan 3 soat yurdi. Qancha masofa bosib o‘tilgan?
s = 90 × 3 = 270 km
2-misol:
Piyoda 1 m/s tezlik bilan 600 m yo‘l yursa, qancha vaqt ketadi?
t = 600 / 1 = 600 s = 10 minut
Tezlikni o‘zgartirish (birliklarni almashtirish)
📌 1 m/s = 3.6 km/soat
Misol:
10 m/s = 10 × 3.6 = 36 km/soat
Eng ko‘p uchraydigan xatolar
❌ Formulani adashtirish
❌ Vaqt birliklarini o‘zgartirmaslik
❌ m/s va km/soatni chalkashtirish
Tezlik mavzusi qayerlarda kerak bo‘ladi?
-
Fizika darslarida
-
Harakat masalalarida
-
Test va imtihonlarda
-
Kundalik hayotda (transport, sport)